Archive for the ‘Historia zwierząt kręgowych’ Category

postheadericon Hologramy 3d

Patrząc na stare filmy możemy wysnuć wniosek, że ich twórcy całkiem nieźle przewidywali przyszłość – wszak te wszystkie nowoczesne wynalazki dziś mają swoje miejsce w naszych domach – no, przynajmniej część z nich. Jednak prawda jest taka, że działa to raczej w drugą stronę – mądrzy ludzie oglądali z zaciekawieniem telewizję i postanowili spróbować swoich sił przy stworzeniu czegoś, co ich wtedy zainspirowało. W ten sposób otrzymaliśmy wiele przydatnych urządzeń, które służą nam pomocą w codziennym życiu. Co jednak z gadżetami, które nie mają zbytnio praktycznego zastosowania, ale są fajne? Niech będą takie hologramy 3d – nie są jeszcze doskonałe, ale dużo im nie brakuje. Możemy nawet starać się wykorzystać je w taki sposób, który nie będzie jedynie fajny, ale także użyteczny – wszystko zależy od nas i od przyszłych możliwości technologicznych.

Kreatywność twórców filmu wpłynęła zatem na to, jak dziś wygląda świat. To, czy powinniśmy być im za to wdzięcznie, oceńcie już sami we własnym zakresie.

postheadericon ORIENTACJA WE WSZYSTKICH DZIEDZINACH

Aby uzyskać orientację w ewolucji jakiejś grupy organizmów nie wystarczy ani sama znajomość ich budowy, ani samo poznanie wszys­tkich skamielin pozostałych po formach żyjących przed milionami lat. Do zbudowania syntezy konieczna jest orientacja we wszystkich działach biologii. Zarówno znajomość czynności narządów, jak i orien­tacja w sposobie życia zwierząt są niezbędne do zrozumienia budowy organizmów, na którą niejednokrotnie rzucają światło również bio­chemia i biofizyka. Genetyka tłumaczy mechanizm zmienności, bez której ewolucja byłaby niemożliwa. Każdy z działów nauk biologicz­nych zawiera wiadomości, które mogą posłużyć do wyjaśnienia przesz­łości naszych przodków. Swobodna orientacja w całości nauk biologicznych jest niemożli­wa, nawet dla najpracowitszego człowieka. Mogło by się więc wydawać, że próba ujęcia przeszłości kręgowców w jednej książce jest bardzo trudnym przedsięwzięciem. W istocie tak nie jest, gdyż ukazało się już wiele podobnych dzieł. 

postheadericon DOKŁADNY OPIS

Entomolog radziecki A. A. Lu- biszczew stwierdził, że …„pierwszym celem nauki ścisłej nie jest tłu­maczenie, lecz wyczerpujący i dokładny opis. Teoria Darwina była wyłącznie tłumaczeniem. Spopularyzowało to biologię i darwinizm  w szerokich kołach, natomiast podupadł prestiż czysto opisowej syste­matyki” (1963). W obronie tłumaczenia da się jednak powiedzieć niejedno. Jeśli zgodzimy się z Kotarbińskim, że tłumaczenie polega na tworzeniu hipotez o wzajemnej zależności zjawisk, to dojdziemy do wniosku, że tylko dysponowanie hipotezami, czyli tłumaczeniami, pozwala na próby przewidywania faktów i wyciągania wniosków. Sam opis faktu, bez próby tłumaczenia, pozostaje bezużyteczny, dopóki ktoś nie włączy go w ramy pewnej hipotezy.

postheadericon NIEPRZEBRANA ILOŚĆ FAKTÓW

Po drugie, faktów nie powiązanych z sobą za pomocą uogólnień prawie niepodobna zapamiętać. Wiedza zaś jest użyteczna tylko dla tych, którzy ją opanowali na tyle, że mogą nią z pewną swobodą ope­rować. Co jednak najważniejsze — w naukach biologicznych sam opis, nie oparty mniej lub bardziej świadomie na pewnym systemie tłuma­czenia zjawisk jest po prostu niemożliwy. Ilość najrozmaitszych fak­tów jest tak nieprzebrana, że autor przystępując do opisu musi z ogrom­nego bogactwa materiału wybrać pewne niewielkie fragmenty, jego zdaniem najważniejsze. Oczywiście często zdarza się, że wybór jest nieświadomy; np. opisując szkielet jakiegoś zwierzęcia pewne cechy podkreśla się, a inne pomija.Do tego konieczna jest hipoteza czy system hipotez o zależności zjawisk. Inne postępowanie jest niemożliwe; nie wszyscy biologowie zdają sobie z tego sprawę.

postheadericon ROZMAITE PUNKTY WIDZENIA

W biologii spotykamy zwykle wiele rozmaitych punktów widzenia tych samych faktów. Tak np. budowę oka ludzkiego możemy wyjaśnić opierając się na prawach załamania światła. Istnieje także takie tłu­maczenie ułożenia i budowy oka człowieka, którego zasadniczym elementem jest podkreślenie, że dla człowieka zmysł wzroku jest zmysłem najważniejszym, odmiennie od większości ssaków, orientujących się w otoczeniu przede wszystkim za pomocą powonienia. Jednak budowę siatkówki trzeba objaśniać opisując jej rozwój u zarodka. Opis rozwoju gałki ocznej jest też bardzo ważnym składnikiem tłumaczenia budowy tego narządu. Oczywiście te rozmaite sposoby tłumaczenia budowy oka nie są z sobą sprzeczne, lecz przeciwnie — wzajemnie się uzupełniają. W przytoczonym przykładzie sprawa ta nie budzi wątpliwości, ale nic zawsze tak bywa.

postheadericon ZJAWISKA BIOLOGICZNE

Spotyka się też poglądy, że mnożenie rozmaitych tłumaczeń tego samego zjawiska jest zbyteczne, a nawet błędne. Nie można się z tym zgodzić. Zjawiska biologiczne są zależne od wielu rozmaitych oko­liczności. Wyjaśnienie każdej z tych zależności jest konieczne, stwo­rzenie odpowiedniej hipotezy ma ogromne znaczenie poznawcze. Ogra­niczenie ilości tłumaczeń pominęłoby pewne istotne zależności, musia­łoby więc prowadzić do wniosków błędnych. Tak np. rozwój zarodka jest zależny od praw określających szybkość dyfuzji soli oraz lepkość roztworów białek, a także od zespołu genów przekazanych przez orga­nizmy rodzicielskie. Pominięcie którejkolwiek z tych zależności musi dać fałszywy obraz opisywanego procesu. Co więcej — niektóre z wy­mienionych zależności są z kolei wyraźnie uwarunkowane. Zespół genów przekazywanych przez rodziców zarodkowi zależy od ekologii i od całej przeszłości ewolucyjnej gatunku.

postheadericon ZALEŻNOŚCI ISTOT ŻYWYCH

Różne zależności istot żywych są nam jeszcze nieznane, a każdy rok przynosi w tym zakresie nowe odkrycia. Nawet tam, gdzie znamy zasadnicze związki między zjawiskami, brak informacji o szczegól- łach tych zależności. Stare hipotezy upadają lub bogacą się o nowe dowody albo też o komplikujące obraz hipotezy pomocnicze. Jest to równie istotny element postępu naukowego jak odkrywanie nowych faktów. Większość tłumaczeń zawartych w tej książce opiera się na zało­żeniu, że ewolucja jest wynikiem trzech procesów biegnących równo­cześnie. Po pierwsze, substancja genetyczna organizmów ulega nie­ustannym drobnym zmianom zwanym mutacjami. Po drugie, środo­wisko życia jest niestałe, bytowanie w nim zmusza rośliny i zwierzęta do plastyczności. Po trzecie, liczba rodzących się osobników każdego gatunku przewyższa liczbę osobników pozostawiających potomstwo, zaś między osobnikami przekazującymi geny następnemu pokoleniu występują różnice płodności. Działa więc dobór naturalny.